53اعراب بدون همراه داشتن غذا و خوراكى لازم به حج آمدند. آنان مى‌گفتند: ما توكل‌كننده بر خدا هستيم. برخى نيز مى‌گفتند: ما حج خانه خدا را انجام مى‌دهيم و او غذا به ما ندهد؟ با اين‌گونه تفكر، بارى بر دوش ديگران بوده، غذاى آنان را برخى از هم‌سفرانشان تأمين مى‌كردند؛ آن‌گاه خداوند آيه ( وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّٰادِ التَّقْوىٰ ) (بقره: 197) را نازل كرد. ¹

15. پرهيز از سوءظن

شايسته است زائران، كاروان خود را به كانون محبت و صفا تبديل كنند و نسبت به همديگر مهربان و خوش‌بين باشند و از هرگونه سوءظنى بپرهيزند. اميرمؤمنان على(ع) فرمود:

كار برادر دينى خود را به بهترين وجه توجيه و حمل كن، تا زمانى كه كارى از او سر زند كه راه توجيه را بر تو ببندد و هيچ‌گاه از سخنى كه از [دهان] برادرت بيرون آيد تا وقتى كه مى‌توانى محمل خوبى براى آن بيابى، گمان بد مبر. ²

حسن‌ظن و خوش‌بينى نسبت به ديگران، از برترين ارزش‌هاى اخلاقى و بزرگ‌ترين عطيه‌ها است. ³ براى حل مشكل سوءظن، پيشوايان اسلام تا آنجا جلو رفته‌اند كه رسول خدا(ص) فرمود:

«اُطلُب لِأخيك عُذراً فَإنْ لمَ تَجِدْ لَه عُذراً فَالْتَمِسْ لَه عُذراً» ⁴؛ «براى گفتار و كردارى كه از برادر تو سر مى‌زند، عذرى بجوى و اگر نيافتى عذرى بساز». بنابراين، از آنجا كه زائران در اين‌گونه سفرها، به عبادت خدا روى آورده و درصدد كسب معارف و آمرزش الهى برآمده‌اند، شايسته است به‌شدت از