98در روزهاى مسافرت به خانه خدا و بازگشت از آن.

حال، شايد كسى راهى نزديك يا حتى راهى دور، اما با قدرت بدنى زيادى كه دارد، پاى پياده حج رود و ديگرى توان تهيه چهارپايى لاغراندام داشته باشد و با آن آهنگ كعبه كند؛ آن يكى هم با خودرو و هواپيما به اين سفر معنوى رو نهد. به‌هرحال دستور خداوند بر اين است كه از مليت‌ها و قشرهاى مختلف امت اسلامى، بايد هر سال، در كنگره عظيم حج حضور يافته و در تمرين شيوه‌هاى عبوديت، به روش ابراهيمى، درس زندگى سعادتمند را فراگيرند و بدانسان رفتار نمايند. متن دعوت‌نامه خداوند سبحان از مردم، كه ابلاغ آن را به‌عهده پيامبرش حضرت ابراهيم(ع) مى‌گذارد، چنين است:

(وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ) (حج:27)

[اى ابراهيم]، مردم را به حج دعوت كن تا پياده يا سوار بر مركب‌هاى لاغراندام، از هر راه دورى، به‌سوى تو روان شوند.

اين دعوت، عمومى است و همه جهانيان را دربرمى‌گيرد؛ اما بديهى است كه هر تكليفى از عهده هركس برنمى‌آيد؛ در ضمن محدوديت زمانى ايام حج و محدوديت مكانى كعبه، اجازه حضور همگانى در حج را نمى‌دهد. ازاين‌رو: (وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً)؛ «از جانب خداوند سبحان، حج بر كسى واجب است كه توانايى براى حج كردن داشته باشد». (آل عمران: 97)

استطاعت در روايت

معناى استطاعت در قرآن را دانستيم، حال ببينيم كه روايات در معناى فقهى استطاعت چه مى‌گويند:

1. عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ(ع) قَالَ: قَالَ اللهُ - عَزَّ وَ جَلَّ - وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حج الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً قَالَ: هَذِهِ لِمَنْ كَانَ عِنْدَهُ مَالٌ وَ صِحَّةٌ ... ¹

امام صادق(ع) در تفسير آيه استطاعت حج فرمود: «وجوب حج براى كسى است كه دارايى و سلامتى را داشته باشد».