93مريض و...
- مناسك محلى: مسجدسازى، مراسم دعا، قرائت قرآن، مراسم شب قدر، نماز جماعت، نماز.
- مناسك ملى: مانند مثالهاى بالا.
- مناسك جهانى: حج.
مناسك جهانى، براى دنياى خارج از اسلام، مفهوم ناشناختهاى است.
جامعهشناسان غربى، در بيان انواع مناسك دينى، توانستهاند تا مناسك ملى و نژادى پيش بروند. حال، اگر در قرن اخير به پديده جهانى شدن مىانديشند، جز در چهارچوب روابط مادى و سياسى، تصورى از جهانى شدن را درك نمىكنند.
حج، مهمترين مناسك دينى در آيين مقدس اسلام است كه مىتواند مسلمانان را ساليانه، در يك اجتماع عظيم مذهبى، گردهم آورد و همگان را با دستور و نظام هماهنگ و شعار واحد، به اجراى مراحل مختلف مناسك، هدايت نمايد و ارتباط معنوى با خدا و مردم را در عالىترين و زيباترين صورت، نشان دهد.
اين است كه حج در اسلام، از اركان اعتقادى ايمانآورندگان بهشمار مىرود و در قرآن و روايات، به رفتن بهسوى آن تأكيد مىشود؛ اما نه هجوم همگانى كه ممكن نخواهد بود، بلكه آنان كه شرايط برايشان فراهم است و عذر و مشكل خاصى براى بهجا آوردن مناسك حج ندارند، بايد آهنگ حج نمايند.
مناسك جهانى حج در سفارش پيشوايان اسلامى
احكام و دستورهاى اسلامى، همواره متناسب با مصالح و مفاسد فردى و اجتماعى، صادر شده است. هركدام آثار فردى و اجتماعى خاصى دارد. هركدام از ديگرى متأثر است. همگى در يك سخن، اسلام را تعريف مىكند. اگر روزه اثر فردى بيشترى دارد، نماز، زكات، جهاد، امر به معروف و نهى از منكر، هم اثر فردى دارد، هم اجتماعى. در اين ميان، حج است كه علاوه بر داشتن آثار دوگانه، اثر جهانى را هم با خود به همراه