84
آيا اهلبيت، روز اربعين در كربلا حضور داشتند؟
يكى از مسائل مبهم و پيچيده در تاريخ عاشورا، تعيين زمان حضور اهلبيت امام حسين(ع) در كربلا، بعد از شهادت ايشان است؛ زيرا بيشتر منابع حديثى و تاريخى، در اين باره به صراحت گزارش نكردهاند كه آيا اين حادثه روز بيستم صفر سال 61 اتفاق افتاده است يا پس از آن؟
آنچه بسيارى از منابع كهن از آن سخن گفتهاند، اين است كه در اين روز، سر امام حسين(ع) به بدنش ملحق شد. در ادامه نوشتار به اين گزارشها خواهيم پرداخت. همچنين گزارش شده است كه بيستم صفر، روزى است كه خاندان امام حسين(ع) از شام به مدينه بازگشتند؛ اما در اين باره قول ديگرى وجود دارد كه اربعين را روز ورود اسيران از شام به كربلا دانسته است؛ سيد ابن طاووس در اين باره مىنويسد: «در غير كتاب مصباح آمده است كه اهلبيت(عليهم السلام)، روز بيستم صفر از شام به كربلا رسيدند». 1
اين ابهام و پيچيدگى در اين حادثه سبب شد كه در قرون متأخر، در ميان انديشمندان شيعه دو نظر عمده در اين باره به وجود آيد: 1. ديدگاه منكران ورود اهلبيت(عليهم السلام) به كربلا در اربعين اول؛ 2. ديدگاه موافقان اين امر. پيش از پرداختن به شناسايى و معرفى طرفداران دو ديدگاه و نقد و بررسى دلايل آنان، لازم است دو موضوع روشن شود: يكى تاريخ ورود اسيران به شام و ديگرى مدت اقامتشان در آنجا.
تاريخ ورود اسيران به شام
درباره تاريخ ورود اسيران به دمشق، چند گونه گزارش كردهاند:
اول: برخى منابع، همراهى اسيران را با سر امام(ع) در ورود به شام گزارش