135 عَنِ الهَوى» ¹؛ «كسى كه از هواى نفس روزه نگيرد و كف نفس نكند، چگونه مى‌تواند لذت عبادت را دريابد؟» چنين كسى درواقع، برده اميال و شهوات درون خويش است؛ بردگى‌اى كه بسيار دردناك‌تر از بردگى متعارف است:

«عَبدُ الشَّهوَةِ أذلُّ مِن عَبدِ الرِّقِّ» ²؛ «بنده شهوت، ذليل‌تر از برده است [كه او را خريد و فروش مى‌كنند]».

انسانى كه طمع دنيا دارد، در حقيقت بنده ديو و اهريمن درونى خويش است:

«الطَّمَعُ رِقٌ مُؤَبَّد». ³قرآن يكى از اهداف رسالت نبى اكرم(ص) را چنين توصيف مى‌كند: وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلاٰلَ الَّتِي كٰانَتْ عَلَيْهِمْ ؛ «و بارهاى سنگين و زنجيرهايى را كه بر آنها بود، از دوش و گردنشان برمى‌دارد» (اعراف: 157).

مناسك حج، درك زندگى توحيدى، نوعى مبارزه با شرك و عامل رفع وابستگى‌هاست. همان‌گونه كه خانه خدا بايد از همه بت‌ها پاك شود، خانه دل را نيز بايد از هر بتى پاك كرد.

مادر بتها، بت نفس شما است زان كه آن بت مار و اين بت اژدهاست

حاجى بايد رذايلى چون خودبينى، خودآرايى، راحت‌طلبى، خودآزارى، ديگرآزارى، تخريب، كشش‌هاى هوسى، تظاهر، تزوير و توهين به ديگران را از قلب خود بزدايد. برخى حج‌گزاران مقصود از حج را فقط رسيدن به خانه خدا مى‌دانند، ولى عارفان،