259
بقعه حليمه سعديه و صفيّه عمه رسول خدا(ص)
محمد صادق نجمى
ميقات حج، ش 19
نوشتار حاضر پيرامون دو بقعه از بقعههاى بقيع، (بقعه حليمه سعديه (دايه پيامبر(ص)) و صفيه (عمه پيامبر(ص)) به رشته تحرير درآمده است. مقاله از سه بخش تشكيل شده است. بخش اول كه مختصر و كوتاه است، به حليمه سعديه اختصاص دارد. نويسنده در اين بخش درباره وجود حرم و قبر حليمه در بقيع، مطالبى از نويسندگان و مورخان نقل مىكند. بخش دوم بررسى قبر صفيه (عمه پيامبر(ص)) را برعهده دارد. نگارنده نخست به قبر صفيه از ديدگاه مدينه شناسان پرداخته، نظريه چهار مدينهشناس معروف را در اين مورد بيان كرده و سپس به ديدگاه زائران و سيّاحان در اين زمينه اشاره كرده است. ايشان در ادامه حاصل نظريات و گفتار كتب تاريخ را در چهار مورد بيان و بررسى كرده است: 1.قبر صفيه پيشتر در خارج از بقيع قرار داشته است؛ 2. قبر صفيه پس از قرن دهم داراى گنبد بوده است؛ 3. «بقيع العمة» نه «بقيع العمات!» در اين محل تنها يكى از عمههاى رسول خدا(ص) يعنى صفيه مدفون است. بقيع العمات اصطلاحى است كه بعدها در افواه مردم رايج شده است؛ 4. قبر امّ البنين در كجا است؟ نويسنده در بخش سوم به بقاع پيشوايان اهل سنت در بقيع پرداخته است. در اين مورد به سه بقعه اشاره شده است: بقعه عثمان بن عفان، بقعه امام مالك و بقعه نافع. مباحث پايانى مقاله به معرفى اجمالى انس ابن مالك و نافع اختصاص يافته است.