136دارد به نام «وصف المدينة المنوره» كه در سال 1303ه.ق. تأليف نموده، درباره بقيع و مقابر و گنبدهاى آن توضيحاتى دارد و راجع به قبه ائمه بقيع(عليهم السلام) مىگويد: «و قبة آل البيت العظام و هي اكبر القبات». 1
و بالاخره ابراهيم رفعت پاشا كه آخرين بار در سال 1325ه.ق. و 19 سال قبل از تخريب حرم ائمه بقيع(عليهم السلام) سفر حج نموده است، مىگويد: «والعباس و الحسن بن علي و من ذكرناه معه تجمعهم قبة واحدة هي اعلى القبات التي هنالك كقبة ابراهيم و...». 2
و عباس و حسن بن على(ع) و سه تن ديگر كه قبلاً نام برديم (ائمه سهگانه) در زير يك قبه قرار گرفتهاند كه بزرگتر از همه قبههاى موجود در بقيع؛ مانند قبه ابراهيم و... مىباشد.
در مباحث گذشته با بناى حرم بقيع و تحولى كه در طول تاريخ، در اصل اين بناى مقدس به وجود آمده و همچنين با تاريخ ساختمان گنبد و بارگاه با عظمت آن و بانى اصلى و معمارش آشنا شديم، اينك در تكميل همين بحث لازم است دو موضوع ديگر را مورد بررسى قرار دهيم:
1. بيان تعميرات و اصلاحاتى كه در طول چند قرن، در اين حرمِ شريف، انجام گرفته است.
2. خصوصياتى كه همانند ساير حرمها در اين حرم نيز وجود داشته و يا ويژگىهايى كه منحصراً اين حرم شريف از آنها برخوردار بوده است.
اميد است آشنايى با اين دو موضوع، همانند اصل بحث، براى خوانندگان عزيز مفيد و سودمند باشد.
تعميرات حرم بقيع
طبق مدارك موجود، با مرور زمان و در مقاطع مختلف در حرم و گنبد و بارگاه ائمه بقيع(عليهم السلام)، تعميرات و اصلاحاتى به وسيله بعضى از خلفا و سلاطين به عمل آمده است كه به نقل اين موارد و معرفى اين افراد مىپردازيم: