137

1. تعمير حرم بقيع به وسيله مسترشد بالله

اولين تعمير در حرم بقيع، پس از آن است كه اين حرم در سال 519ه.ق به صورت گنبد ساخته شده، آن هم به فاصله پنجاه سال پس از احداث اين ساختمان كه به دستور خليفه عباسى (مسترشد بالله) انجام گرفت.

سمهودى مى‌گويد: در طاق طرف قبر عباس، اين كتيبه وجود دارد كه: «انّ الأمر بعمله المسترشد بالله سنة تسع عشرة و خمسماة». ¹

وى سپس مى‌گويد به نظر من، بناى اصلى اين حرم، پيش از اين تاريخ بوده است. (يعنى صدور اين دستور، نه براى انجام عمل در اصل ساختمان، بلكه هدف از آن، انجام تعميرات و اصلاحات بوده است).

لازم به ذكر است كه مسترشد بالله بيست و نهمين خليفه عباسى است. وى در سال 512 ه .ق پس از پدرش مستظهر بالله به خلافت رسيده و در سال 529 ه .ق كشته شده است.

2. تعمير حرم بقيع به وسيله مستنصر بالله:

دومين تعمير در حرم بقيع در بين سال‌هاى 623 و 640ه .ق به وسيله يكى ديگر از خلفاى عباسى به نام مستنصر بالله انجام گرفته است.

باز سمهودى در اين مورد مى‌گويد: و در بالاى محراب حرم بقيع در كتيبه ديگرى اين جمله به چشم مى‌خورد: «امر بعمله المنصور المستنصر بالله». ²

آن‌گاه اضافه مى‌كند: ولى در اين كتيبه تاريخ صدور اين دستور مشخصات بيشترى از اين شخص، منعكس نگرديده است.

مستنصر بالله نامش منصور، كنيه‌اش ابوجعفر، فرزند الظاهر بالله و سى و سومين خليفه عباسى است كه بنا به نقل سيوطى، در سال 623ه.ق به خلافت رسيده و در سال 640 بدرود حيات گفته است. ³