72آمدن به حج بازداشت؛ زيرا وى مردم را به فاطميان دعوت مىكرد و با عباسيان ميانهاى نداشت. 1 در همين راستا، وزير فاطميان، افضلبن امير جُيوش، در سال 514ه.ق. به سبب گرايش عراقيان به عباسيان، مانع حجگزارى آنها شد. 2
از جمله موارد صدّ ناشى از درگيرى حاكمان يا مدعيان حكومت مىتوان به اين موارد اشاره كرد: ممنوعيت حجگزارى خضربن سلطان صلاحالدين و همراهانش در ناحيه بدر، پس از احرام آنها در سال 610ه.ق. توسط كامل و لشكريانش 3، تصرف مكه به دست وهابيان در سال 1219ه.ق. و ممانعت ايشان از وقوف اهالى مكه در عرفه 4، جلوگيرى از حجگزارى جمعى از ايرانيان و يكى از عالمان ايرانى پس از احرام در مسجد شجره به دست گروهى از اعراب در حدود نيمه قرن 14ه.ق. 5 و بسته شدن درهاى مسجدالحرام و كشتار برخى از زائران در سال 1400ه.ق. به دست وهابىهاى افراطى، جهيمان العتيبى. 6
ب) اختلافهاى سياسى و مذهبى
اختلافهاى سياسى و مذهبى ميان ايران و عثمانى از دوره صفويه، در تعطيلى حج اثرگذار بوده است. در دوران صفويه، مسير حج ايرانيان از كشور عثمانى مىگذشت و سفر ايرانيان به كشور متخاصم، به ويژه هنگام نبرد ميان دو دولت، با موانع و مشكلاتى روبهرو بود. به سال 1042ه.ق. به دليل تصرف بغداد به دست ايرانيان، دولت عثمانى ايشان را از سفر حج بازداشت. بر اثر اين دشمنىها و مخالفت دولت عثمانى و دانشمندان