201
فصل دوم: بطلان حج و وظيفه حاكم اسلامى
گفتار اول: بطلان حج، قضا و احكام آن
مقدمه
واژه قضا به معناى داورى كردن، ادا كردن، محكم كردن و به پايان رساندن است. 1 مراد از اصطلاح قضا در عبادات آن است كه عبادتى كه در وقت شرعى خود انجام نشده يا به نحو صحيح صورت نگرفته، در خارج از وقت جبران شود. 2 برپايه اين تعريف، قضا تنها در عبادات موقت (داراى وقت معين) قابل تصور است و در عبادت حج، كه واجب موقت به شمار نمىرود و انجام دادن آن خارج از وقت معنا ندارد، قضا متصور نيست و مراد از آن در كاربرد فقها، جبران حجى است كه به موقع يا صحيح ادا نشده باشد 3؛ از اين رو برخى فقها اطلاق قضا را بر حج، مَجاز، 4 يا به همان معناى لغوى 5 (ادا كردن، به پايان رساندن) دانستهاند. البته برخى ديگر قضا را وسيعتر تعريف كردهاند؛ به گونهاى كه قيد «خارج از وقت» را در بر ندارد و شامل اتمام حج ناقص و