186حج در ميان همه فرايض اسلامى بىهمتاست؛ زيرا مظهرى از قدرت و عزت و اتحاد امت اسلامى است. هيچ فريضه ديگرى بدينسان به آحاد مسلمان، درباره مسائل امت اسلامى و جهان اسلام، درس و عبرت نمىآموزد و آنان را در روحيه و واقعيت، به قدرت و عزت و وحدت نزديك نمىكند. 1
حج با ايجاد هويت مشترك دينى بر پايه اهداف مشترك، سعى مىكند با نمايش اجتماع عظيم مسلمانان و با ناديده گرفتن تفاوتهاى نژادى، طبقاتى و فرهنگى، 2 قدرت انسجام و يكپارچگى ايشان را متذكر شود، تا مسلمانان از مرزهاى ملى گذر كنند و در عرصه بينالملل، متوجه دشمن مشترك شوند.
توجه به دشمن مشترك، يكى از عوامل وحدت بخش امت اسلامى و موجب تقويت انسجام جبهه داخلى مسلمانان است. ولى فقيه وظيفه دارد مسلمانان را متوجه دشمن مشترك كند؛ چه اينكه اختلافات مذهبى و فرقهاى درون جامعه اسلامى، آنها را از دشمن حقيقى خود غافل ساخته است؛ به عبارت ديگر، حاكم اسلامى، با تكيه بر محور توحيد و مشتركات امت اسلامى، راه دستيابى به عزت و سربلندى جامعه اسلامى را به مسلمانان نشان مىدهد؛ براى مثال، ولى فقيه با برپايى مراسم برائت از مشركان، اين زمينه را فراهم مىكند كه مسلمانان در عرصه بينالملل، رويهاى مبتنى بر اصول اسلامى اتخاذ كنند و از اين طريق، به سوى تشكيل و تقويت امت اسلامى گام بردارند.
2. حج مايه تقويت اقتصاد اسلامى
حج در كنار ابعاد و كاركردهاى اجتماعى و سياسى، از جهات اقتصادى نيز قابل توجه است. در آيات و روايات نيز به كاركردهاى اقتصادى حج پرداخته شده است. خداوند متعال در سوره حج مىفرمايد: