160او فرار كنيد و بدانيد] خداوند خواركننده كافران است. * و اين، اعلامى است از ناحيه خدا و پيامبرش به [عموم] مردم در روز حج اكبر (روز عيد قربان) كه خداوند و پيامبرش از مشركان بيزارند. با اين حال، اگر توبه كنيد، براى شما بهتر است و اگر سرپيچى نماييد، بدانيد شما نمىتوانيد خدا را ناتوان سازيد [و از قلمرو قدرتش خارج شويد] و كافران را به مجازات دردناك بشارت ده.
اين آيات شريفه بنابر نظر اجماعى مفسران، در سال نهم هجرى در قضيه اعلان برائت از مشركان مكه نازل شده است. 1 بر پايه گزارش منابع، در پى نزول آيات ياد شده، پيامبر(ص) آيات برائت را به ابوبكر سپرد تا به مكه برود و بر حاجيان بخواند؛ اما ديرى نگذشت كه جبرئيل نازل شد و دستور داد آيات يادشده را تنها خود پيامبر يا فردى از اهل وى ابلاغ كند. از اين رو، على(ع) آيات را در ذوالحليفه از ابوبكر گرفت 2 و در روز حج اكبر (10 ذىحجه) براى مردم خواند. 3
تقريب استدلال:
مقدمه اول: اين آيات در مقام انشا هستند، نه اخبار؛ زيرا ظهور عرفى اين آيات، كه به رسول خدا(ص) دستور مىدهد از مشركان اعلان برائت كند، اين است كه خداوند متعال در مقام انشاست؛ مخصوصاً با توجه به اينكه برخى از مفسران «اذان» و «براءة» را مبتداى مؤخر براى «عليكم» محذوف، يا فاعل «لزمكم» محذوف گرفتهاند. 4
مقدمه دوم: طلب در اين آيات، طلبى وجوبى است، نه رجحانى و استحبابى؛ زيرا ظهور جمله انشائيه در وجوب است. علاوه بر آن، تفسير مذكور مؤيد وجوبى بودن امر است.