متن کتاب توحید افعالی از نگاه مذهب و فرق اسلامی - جلد 1 - صفحه 32

(5 تا 207)

32افعالى»، «توحيد در خالقيت» و «توحيد در ربوبيت» ديده نمى‌شود، بلكه آنان اين موضوع را در ضمن عناوينى چون «خلق الأعمال» ¹، «صانع العالم» ²، «الأفعال» ³ و «قادر مريد» ⁴ مطرح كرده‌اند. اما در برخى آثار كلامى معاصرين، «توحيد افعالى» در كنار توحيد ذاتى و صفاتى مطرح شده است ⁵ و برخى ديگر نيز اين موضوع را در ضمن توحيد در خالقيت، ربوبيت، حاكميت، تشريع و... بحث و بررسى كرده‌اند. ⁶

همان‌گونه كه اشاره شد، در آثار قدماى از متكلمين اماميه، تعريف و تبيين توحيد افعالى مطرح نشده و بيشتر موضوع قادر بودن خداوند به هر مقدورى بيان شده است؛ مثلاً شيخ طوسى درباره قدرت الهى مى‌گويد:

الله تعالي قادر علي كل مقدور، وعالم بكل معلوم، بدليل ان نسبة جميع المقدورات والمعلومات الي ذاته المقدسة المنزهة علي السوية، فاختصاص قدرته تعالي وعلمه ببعض دون بعض ترجيح بلا مرجح، وهو محال. ⁷

خداوند قادر بر هر مقدور و عالم به همه معلومات است؛ زيرا نسبت همه مقدورات و معلومات به ذات خداوند، على السويه و برابر است.

1) . ارشاد الطالبين الى نهج المسترشدين، فاضل مقداد، ص263.

2) . الاقتصاد فى ما يتعلق بالاعتقاد، محمد بن حسن طوسى، ص49.

3) . قواعد المرام فى علم الكلام، ابن ميثم بحرانى، ص103.

4) . جمل العلم و العمل، سيد مرتضى، صص29 و 30؛ انوار الملكوت فى شرح الياقوت، حسن ابن يوسف حلى، ص87؛ تقريب المعارف، ابو الصلاح حلبى، ص73.

5) . ر.ك: توحيد در قرآن، عبدالله جوادى آملى، ص440؛ آموزش عقايد، محمد تقى مصباح يزدى، ص137.

6) . ر.ك: حق اليقين، عبدالله شبّر، ج1، ص36؛ الالهيات، جعفر سبحانى، ج1، صص387 - 428.

7) . العقائد الجعفرية، شيخ طوسى، ص245.

مشخصات کتاب

توحید افعالی از نگاه مذهب و فرق اسلامیجلد:1نویسنده:ترکاشوند، حسن:پژوهشكده حج و ز يارتناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1394

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1