120انسانها و تميز نيك و بد بر اساس اعتقاد و عمل آنان بوده است كه اين خود دلالت بر مختار بودن انسان مىكند.
إِنّٰا خَلَقْنَا الْإِنْسٰانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشٰاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنٰاهُ سَمِيعاً بَصِيراً* إِنّٰا هَدَيْنٰاهُ السَّبِيلَ إِمّٰا شٰاكِراً وَ إِمّٰا كَفُوراً (دهر: 2 و 3)
ما انسان را از نطفه مختلطى آفريديم و او را مىآزماييم؛ [بدين جهت] او را شنوا و بينا قرار داديم! ما راه را به او نشان داديم، خواه شاكر باشد [و پذيرا گردد] يا ناسپاس!
در اين آيات نيز از آزمايش انسان سخن به ميان آمده و روشن است كه آزمايش، مسلتزم اختيار است.
ج) آيات استناد عمل به انسان
در قرآن آيات فراوانى هست كه افعال و اعمال انسان را به خود او، در مقام فاعل قادر و مختار، نسبت داده است؛ مانند:
مَنْ عَمِلَ صٰالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَسٰاءَ فَعَلَيْهٰا وَ مٰا رَبُّكَ بِظَلاّٰمٍ لِلْعَبِيدِ (فصّلت:46)
كسى كه عمل صالحى انجام دهد، سودش براى خود اوست؛ و هركس بدى كند، به خويشتن بدى كرده؛ و پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمىكند!
در اين آيه، به صراحت عمل صالح و عمل سوء به خود انسان نسبت داده شده و جمله وَ مٰا رَبُّكَ بِظَلاّٰمٍ لِلْعَبِيدِ نيز دليل روشنى است بر موضوع اختيار و آزادى اراده و بيانگر اين حقيقت كه خداوند نه بىسبب كسى را كيفر مىدهد و نه بىدليل بر مجازات كسى