188و ساختن يك فرهنگ اصيل و ناب ملى - مذهبى كشيدند.
در دوره معاصر، سيدجمال‌الدين اسدآبادى از سلسله‌جنبان نهضت‌هاى اصلاحى در جهان اسلام به شمار مى‌آيد. وى هدفش دعوت مسلمانان براى اتحاد و ارشاد آنها به قرآن و اسلام بود. بنابراين وى در بيدارى جهان شرق و در جنبش مشروطيت در ايران، نقش بسزايى را ايفا كرد. به دنبال حركت سيدجمال بود كه جنبش تنباكو و صداى مشروطه‌خواهان از سوى فقيهان دينى شيعه به صدا درآمد و عالمان شيعه خواهان استقلال‌طلبى كشور شدند. 1 از همين روست كه علما و روحانيت به نقش اصيل خود رجعت كرده و سعى در كنترل حكام و هدايتگرى مردم دارند.
از جمله مهم‌ترين نقش‌ها و عملكرد ماندگار علماى شيعه، مبارزه با ظلم و استبداد زمان پهلوى بود كه عالمان متعهد شيعه با جان‌فشانى و تلاش خويش و با تكيه به قدرت الهى، توانستند رژيم پهلوى را از كشور بيرون رانده و حكومت جمهورى اسلامى را برپا نمايند. اين عظمت و قيام بى‌نظير، به بركت و تكيه بر خداوند متعال، رهبرى الهى و مردمى حضرت امام خمينى(رحمه الله)، مجاهدت و هدايت روحانيت و علماى متعهد و اتحاد و يكپارچگى مردم و پيروى آنها از بزرگان و علماى دين بود. 2
مهم‌ترين پاسخ علما به سياست‌هاى رضاشاه، احيا و گسترش حوزه علميه قم از سوى شيخ عبدالكريم حائرى بود. دستاوردهاى علمى -