125

1. اثبات صفات خبرى بدون تكييف، تمثيل، تحريف و تعطيل ¹

وهابيت به پيروى از ابن‌تيميه، صفات خبرى را مشروط به قيود چهارگانه نفى تكييف، تمثيل، تحريف و تعطيل، براى خداى متعال ثابت مى‌داند.

قيود چهارگانه يادشده را برخى اين‌گونه معنا كرده‌اند: تكييف، يعنى تعيين كيفيت و تكييف صفات خداى متعال، يعنى تعيين نمودن كيفيت و هيئت صفات براى خداى متعال. سپس گفته‌اند: اين كار (تعيين كيفيت) براى بشر غيرممكن است؛ زيرا تعيين كيفيت از علومى است كه تنها در اختيار خداست. تمثيل به معناى تشبيه است؛ يعنى اينكه گفته شود صفات خداى متعال مانند صفات مخلوقات است؛ مثل اينكه دست او مانند دست ما و گوش او مانند گوش ماست. اين علم نيز در اختيار بشر نيست. تحريف يعنى تغيير دادن شىء از صورت اصلى آن به صورتى ديگر و آن بر دو نوع است؛ تحريف لفظ و تحريف معنا. تعطيل به معناى نفى صفات از خداى متعال است و تفاوت تحريف و تعطيل، در اين است كه تحريف نفى معناى صحيح، همراه با جايگزينى معناى غيرصحيح است؛ اما تعطيل نفى معناى صحيح، بدون جايگزينى است. ²

نقد و بررسى

لازم است در ارتباط با اثبات صفات خبرى براى خداى متعال با ويژگى‌هاى يادشده، به نكاتى توجه شود: