84با مبانى انسانشناختى ويژه خود، ما را به عقلانيتى فراتر و متمايز فرا مىخواند كه آثار آن در همه عرصههاى اقتصادى و اجتماعى از جمله رشد و توسعه پايدار پديدار مىگردد.
حج به عنوان عالىترين جلوه شكوه تمدن اسلامى و تبلور ناب جهانبينى توحيدى، با توجه به ابعاد و جهات عميق تربيتى، اخلاقى و عرفانىاش، نقش چشمگيرى در دگرديسى عقلانيت و عبور از حد آستانهاى عقلانيت حسابگرانه ابزارى به عقلانيت قدسى ابرارى دارد. بروز و شيوع اين نوع عقلانيت در ارتقا و سالمسازى رفتار و فضاى اقتصادى و درنتيجه توسعه پايدار، بسيار مؤثر است. 1
ب) تقويت اعتماد اجتماعى
«اعتماد» يكى از مهمترين و اصلىترين مؤلفهها و شاخصهاى سرمايه اجتماعى است كه بستر مناسبى براى توسعه اقتصادى محسوب مىشود. دين اسلام با سفارش به راستگويى و امانتدارى و دستورهاى روشن درباره آداب معاملهها، مانند نهى از كمفروشى، نظامى را ترسيم مىكند كه در آن ارتباطها و كنشهاى جمعى با سهولت بيشترى صورت گرفته و اعتماد افراد جامعه را تقويت مىكند. اين اعتماد مىتواند با اثرگذارى بر كارآيى بازار، دولت، كاهش فقر، توسعه مالى و سرانجام رشد اقتصادى، بسترهاى مناسب توسعه اقتصادى را در جامعه فراهم كند. 2
حج با ايجاد يكسانى در مناسك، رفتار و پوشش، سعى مىكند تشابهات بين افراد را افزايش دهد و زمينههاى ارتباطى را افزايش دهد. با افزايش زمينههاى ارتباطى، زمينههاى سوءتفاهم كاهش مىيابد و درمقابل، همدلى و احساس همدردى افزايش مىيابد. در اين