85فضاى تعاملى ارتباطى، نگاه مثبت افراد و درنتيجه اعتماد بين آنها افزايش مىيابد. در مناسك حج زمينههاى سلب اعتماد ازبين مىرود؛ مثلاً يكى از محرمات احرام، جدال و ناسزا گفتن است كه سبب تيرگى روابط اجتماعى و ازبين رفتن اعتماد مىشود.
بنابراين از يك طرف به طور كلى كاركردهاى اخلاقى حج، تقيد و ديندارى مردم را بيشتر مىكند و به طور عمومى سبب ارتقاى فضائل اخلاقىاى مانند راستگويى و احترام به ديگران مىشود كه در ارتقاى اعتماد عمومى بسيار مؤثر است. از طرف ديگر همدلى و همراهى حاصل از ابعاد اجتماعى حج، سبب ارتقاى همبستگى اجتماعى است كه يكى از آثار آن تقويت اعتماد بين اعضاى جامعه است.
ج) توجه به منافع عمومى
يكى از چالشهاى مهم اقتصاد فردگراى ليبراليستى كه بر بازار آزاد مبتنى است، از بين رفتن منافع عمومى در سايه منافع شخصى است. اسلام ضمن احترام به مالكيت شخصى، به منافع جمعى بسيار توجه دارد و نظام ارتباطات اجتماعى را مبتنى بر اصول اخلاقى طراحى مىكند، تا افراد جامعه هم، نگاه و اهدافشان به سود شخصى معطوف نباشد.
به عبارت ديگر حب ذات به صورت امر طبيعى حقيقى، در تمام ابعاد زندگى بشر وجود دارد 1. ولى تمركز بر سود و منافع شخصى، مانع از تحقق اهداف اجتماعى مىشود. در اين بين بهترين راه براى ايجاد رقابت و ارتباط صحيح بين نيروهاى بازار، ضوابط اخلاقى است. 2
شيوه برگزارى حج بر طبق زندگى دهكهاى پايين جامعه است تا زائران ضمن خارج شدن از امتيازطلبى و روح تبعيض، مشكلات طبقه پايين جامعه را تجربه و با آن زندگى كنند. 3 زائران خانه خدا در فضاى معنوى حج، نوعى از روابط اجتماعى را