162ارتباطات گسترده‌اى را برقرار كنند. درمقابل، نظام ارتباطات غرب را مى‌توان در الگوى نظرى امپرياليسم بررسى كرد كه مبتنى بر نوعى عقلانيت ابزارى است كه سعى دارد با استفاده از برترى تكنولوژيكى هژمونى تمدنى، خود را نيز به ساير كشورها تحميل كند. امت اسلامى براى حفظ و اعتلاى تمدنى خود، بايد در مصاف نظام ارتباطى بين‌المللى‌اش پيروز شود.
در اين نوشتار پس از بررسى تعامل توسعه و ارتباطات، براساس نظريات وابستگى، جهات و تأثير سلطه رسانه‌اى غرب بر امت اسلامى را بررسى و سپس ظرفيت‌هاى امت اسلامى در مقابله با آن را در قالب ظرفيت‌هاى حج در اين خصوص بررسى مى‌كنيم.
ارتباطات و توسعه
مطالعات و تحقيقات گوناگون در مورد نقش برجسته امكانات ارتباطى در برنامه‌هاى توسعه كشورهاى جهان سوم و مخصوصاً كوشش‌ها و پژوهش‌ها و همچنين تصميم‌ها و توصيه‌هاى سازمان «يونسكو» راجع به برنامه‌ريزى‌ها و سياست‌گذارى‌هاى ملى ارتباطات - كه بهترين نمونه‌هاى آن در گزارش نهايى «كميسيون مك برايد» 1، به نام «يك جهان و چندين صدا» انعكاس يافته- ضرورت استفاده، از ارتباطات، براى تحقق برنامه‌هاى توسعه را بيش از پيش آشكار ساخته است. اهميت ترديدناپذير كاربرد وسائل و تكنولوژى‌هاى ارتباطى در رسيدن به هدف‌هاى توسعه ملى - كه از سوى