114فلاسفه سياسى، اخلاق به سياست تعين مىدهد و سياست به اخلاق تحصل مىبخشد. 1 تفسير عالمانه و جامعنگر امام از سياست و ديانت به گونهاى است كه دين و سياست را در نفسالامر همنشين مىبيند. بنابراين از ديدگاه ايشان، مسائل عبادى اسلام در عين عبادى بودن، جنبه اجتماعى نيز دارند؛ يعنى عموم احكام و دستورات اسلامى مانند منشور چندبعدى، ابعاد، مراتب و لايههاى متعدد و منسجم دارند. 2
برائت از مشركين و فقه سياسى حج
در سدههاى اخير، روابط و تعامل غرب با جهان اسلام همواره از موضع بالاتر و اقتدار بوده كه رهآورد آن تحقير و استعمار جهان اسلام بوده است. بيدارى اسلامى درصدد تغيير اين سطح برخورد و نوع تعامل است.
حج در عين برخوردارى از ابعاد اخلاقى و تربيتى و جهات سياسى و فرهنگى در سطح جهان اسلام، با توجه به اينكه هويت يكسان، تعميميافته و منسجمى را از اسلام ترسيم مىكند، اسلام را به عنوان يك بازيگر اساسى در عرصه بينالملل قرار مىدهد. از اينجا نقش و آثار بينالمللى حج در تعامل جهان اسلام با غرب در راستاى بيدارى اسلامى مشخص مىشود.
به عبارت ديگر حج علاوه بر جهات اخلاقى و معنوى و همچنين ابعاد سياسى، اجتماعى و فرهنگى درونتمدنى كه به تعاملات داخلى جهان اسلام باز مىگردد، برخى ابعاد و كاركردهاى بينالمللى و بيرونى نيز دارد كه همه جهان اسلام را در بر مىگيرد.
در اين بين برائت از مشركين يكى از سياسىترين اجزاى حج است كه هرچند از