64بسيارى ساخته شد. اگر اعيان و اغنيا موفق به كسب اجازه و پيداكردن مكان مناسب براى احداث كاروانسرا مىشدند، از اين كار فروگذار نبودند؛ زيرا از هر كار ديگرى پرفايدهتر بود. 1 احداث كاروانسرا بهخصوص در دروه مشروطه، يعنى پس از عهدنامه «ارزنة الروم» كه ايران و عثمانى ارتباط خوبى با هم داشتند، يك سرمايهگذارى پرسودى بهشمار مىرفت. كاروانسرايى بزرگ با چهل دهنه حجره ماهيانه 150 تومان درآمد داشت. 2 درآمد برخى كاروانسراها سالانه، سه هزارتومان بود؛ مانند مجموعه ساختمانهاى «علىآباد» و «منظريه». اروپاييان نيز كاروانسراهايى مىساختند؛ مانند كاروانسراهاى «امين» و «وكيلالدوله» در كرمانشاه كه مالكان بزرگ و صاحبنام، آنها را اداره مىكردند و با همكارى كنسول انگستان ساخته شده بودند. 3
ه) كاروانسراهاى خيريه
افزون بر اينكه اين كاروانسراها بر زيبايى شهرها مىافزودند، كمك فوقالعادهاى براى زائران محسوب مىشدند. گاهى اشخاص ديندار در نقاط دورافتادهاى كه مسافران بهناچار از آنجا مىگذشتند، ساختمانهايى براى اقامت دورافتادهاى برپا مىكردند. البته ما از هدف متوليانشان آگاه نيستيم. بهنظر مىرسد اين كار يا از اعتقادات آنان ناشى مىشد، يا آنان مىخواستند نام نيكى از خود به يادگار بگذارند، يا آنكه مبادرت