154
اين قبيل ندارد. يكى از محل‌هاى تماشايى آن مقبره استر و مرده‌خاى با گنبدى آبى، رنگ‌ورو رفته به ارتفاع حدود پنج متر از زمين مى‌باشد كه اين گنبد بر فراز مقبره آن قرار دارد. بقيه سالن يا ساختمان داخل مقبره از آجر قرمز كهنه‌اى است كه ديواره آن اغلب پوسيده و فروريخته است. 1
در آن روزگار از ديگر سرگرمى‌ها در همدان گنج‌يابى بود. گنج‌يابى و كشف دفينه در ايران بيشتر از گذشته دور تكرار مى‌شد و همچنان ادامه دارد در زمان قاجار به دليل وجود نداشتن بانك كافى در ايران، مردم به اين كار مى‌پرداختند بانك‌هاى موجود آن زمان، فقط پول مردم را خرد مى‌كردند و از قبول پس‌انداز و پول اضافى مردم به‌صورت امانى سرباز مى‌زدند. مردم نيز چاره‌اى جز پنهان‌كردن سكه‌هايشان در زير خاك نداشتند؛ زيرا هرگاه كسى به وجود پولى در منزلى پى مى‌برد و اين خبر به گوش سارقان مى‌رسيد، از آن لحظه به بعد خطرى جدى پول و زندگى دارنده آن را تهديد مى‌كرد. پس بهترين روش، دفن‌كردن پنهانى پول در زير خاك و در نقطه‌اى امن بود. محل اصلى اين گنج‌ها خرابه‌ها بود كه در همه جاى ايران فراوان مشاهده مى‌شد.
پس از بيان سرگرمى‌ها و آداب‌ورسوم همدان، جمعيت و ساكنان آن را بازگو مى‌كنيم. در دوره مشروطه جمعيت همدان را 25 هزار نفر تخمين زده‌اند كه شايد بتوان گفت از جمعيت اين شهر در دوران باستان كه پايتختى بزرگ بود، كمتر است. بيشتر ساكنان همدان از نژاد ايرانى و