136
8. نقش راه قم - قصرشيرين در عمران و آبادانى
معمارى مسير قم - قصرشيرين از نظر نوع ساختمان و بنا و مصالح به‌كاررفته در آنها جالب توجه است كه در بسيارى از سفرنامه‌ها به شهرهاى مرزى كم‌وبيش به آن اشاره شده است.
الف) بازارها
براى ارزيابى معمارى يك شهر پس از پرداختن به خانه‌ها، عنصر بعدى و مهم بازارها مى‌باشند. بازارها بناهاى عادى هستند كه در مركز شهرها قرار دارند و بازرگانان و صنعتگران در آن به كسب و كار مشغول مى‌شوند. معمولاً بازارهاى مهم يك يا چند راسته اصلى، چندين راسته فرعى داشتند كه به يكديگر و عناصر اصلى و مهم بازار متصل مى‌شدند معمولاً راسته‌هاى بازار براساس تجمع افراد يك صنف (توليدكنندگان و عرضه‌كنندگان يك كالاى ويژه) در جوار يكديگر تشكيل مى‌شدند؛ ازاين‌رو معمولاً راسته‌ها براساس تفكيك مشاغل و كالاها به وجود مى‌آمدند و در هر راسته نوعى كالاى مخصوص به فروش گذاشته مى‌شد. 1 آنچه درباره بازارهاى همدان جالب توجه مى‌باشد، درهاى مشبك چوبى دكان‌ها است كه به طرف بازار بودند و اين از خصوصيات بازار همدان است. بازارها خنك، تاريك و كم‌نور بودند و چهارسوق‌ها و محل تقاطع آنها هم تزيينات خاصى نداشت. بيشتر دكان‌ها كوچك بودند، ولى در آن فضاى كوچك كارگران بسيارى مشغول كار بودند. 2 در