1144. طلاب علوم دينى نيز از اين مسير ميان ايران و عراق رفتوآمد مىكردند و اين نكته مهمى در استفاده فرهنگى از اين راه است؛
5. همچنين در نيمه دوم قاجار هيئتهاى خارجى، بهويژه هيئت تبشيرى از اين مسير عبور مىكردند؛
6. افزون بر اينها كاروانهاى مشتمل بر تجار، هنرمندان، طبيبان، كارگران فنى و فرنگىها (براى خواندن كتيبههاى بيستون)، از اين مسير عبور مىكردند و آثارى برجاى مىگذاشتند؛
7. اهميت معمارى مسير كه ويژگىهاى خاص خود را داشته است.
طبيعى است در منابع موجود، درباره بسيارى از اين مسائل هفتگانه شواهد و متونى در دسترس نباشد؛ اما بهطور كلى آگاهيم كه اين رفتوآمدها مىتوانسته است نقش مهمى در همه اين زمينهها داشته باشد. اكنون آنچه را در منابع در دسترس به آن رسيديم، عرضه خواهيم كرد.
1. كاروانهاى زيارتى
نخستين نكته درباره اين كاروانها زيارت است. با توجه به روايات بىشمارى كه در متون مذهبى شيعه درباره اماكن متبركه بهويژه حرم امامحسين(ع) وجود دارد، طبيعى بود كه سالانه هزاران نفر از مردم ايران، از نواحى مختلف، راهى عراق شوند و بهقصد زيارت، براى مدت يك تا چند ماه در آن نواحى بمانند. اين مسئله مهمترين نكته در رفتوآمد از اين مسير بهويژه در دوره قاجار است كه روابط ايران و عثمانى نسبت به دوره صفوى، بسيار بهتر و دوستانهتر بود و تقريباً هيچ