37
گفتار دوم: جمرات در اسلام تا قرن سوم
اولين تغيير بعدى جمرات را بايد پس از فتح مكه در سال هشتم هجرى دانست؛ زيرا به فرمان پيامبر(ص) تمام بتهاى اطراف مكه به دست اميرالمؤمنين(ع) شكسته شده و از بين رفت. 1 بنابراين بايد بتهاى منصوب بر جمرات نيز مشمول اين فرمان شده باشند؛ هرچند به صراحت از اين مطلب ياد نشده است 2 و اين احتمال وجود دارد كه بهخاطر رمى شدن بتهاى اين منطقه در ايام حج و اهانت ظاهرى به آنها، اين بتها شكسته نشده باشند.
در جريان حوادث سالهاى بعدى زندگى پيامبر اكرم(ص) نيز - مانند ابلاغ آيه برائت در سال نهم و حجةالوداع در سال دهم - با وجود ياد شدن از جمرات در برخى گزارشها، از شكل ظاهرى جمرات سخنى به ميان نيامده است؛ از جمله اين گزارشها، اينكه: اميرمؤمنان(ع) در كنار جمره عقبه ايستاد و سوره برائت را تلاوت كرد. 3 در گزارش رمى جمرات به وسيله پيامبر اكرم(ص) - كه به تفصيل نقل شده - آن حضرت از وادى محسر راه ميانه منا را پيمود كه به جمره عقبه منتهى مىشد و سنگريزههاى كوچك را با فشار دادن سر انگشت سبابه به انگشت ديگر، به سوى جمره پرتاب كرد و با هر پرتابى تكبير گفت. آن حضرت مردم را از آسيب زدن به يكديگر به هنگام رمى، نهى كرد و فرمان داد تا با سنگهاى كوچك رمى انجام دهند. 4 ايشان در ميان جمرات راه مىرفت و مسلمانان را از ربودن مال يكديگر بر حذر مىداشت. 5 به هنگام رمى، ايشان در وسط وادى - درحالىكه منا سمت راست و مكه سمت چپش بود - سوار بر