228
ب) وجوب كفاره بر همه به جز آبرسانان به حجاج
اين فتواى مرحوم بحرانى در «حدائق» است.
ج) وجوب كفاره بر همه به جز ناسى و جاهل
آيت الله وحيد خراسانى كفاره را بر فراموش كننده و نادان به مسألۀ وجوب بيتوته، واجب ندانسته؛ بلكه به احتياط مستحب مىدانند. 1
3. عدم سقوط كفاره از جميع معذورين
اين قول را، از معاصرين، مقام معظم رهبرى (به احتياط واجب) 2 و مرحوم حضرت امام خمينى(رحمه الله) 3 (به احتياط واجب در مورد آبرسانان و چوپانان منا) و آيات عظام مرحوم شاهرودى 4 و فاضل لنكرانى (به احتياط واجب) 5 و شبيرى 6 و صافى گلپايگانى و از پيش از معاصران، مرحوم نراقى آن را پذيرفتهاند. بر اساس اين قول، چوپانان و سقايان حجاج، در صورتى كه بقاى آنها در خارج از منا، به اقتضاى شغلشان ضرورت يابد، معذور هستند و با ترك بيتوته در منا مرتكب معصيت نشدهاند؛ اما بايد كفاره را پرداخت كنند. 7
گفتار دوم: بيان استدلالها
بسيارى از فقها سقوط وجوب بيتوته از معذورين را به استناد قاعده نفى حرج، دانستهاند: شيخ طوسى 8 و امين الاسلام طبرسى 9 علامه حلى در «منتهى» 10 و «تذكره» 11