156

دو - مقتضاى شعيره بودن قربانى، ذبح آن در كنار ساير حجاج و به صورت اجتماعى

آيه شريفۀ (وَ الْبُدْنَ جَعَلْنٰاهٰا لَكُمْ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ لَكُمْ فِيهٰا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهٰا صَوٰافَّ فَإِذٰا وَجَبَتْ جُنُوبُهٰا فَكُلُوا مِنْهٰا وَ أَطْعِمُوا الْقٰانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ)، ¹قربانى را از شعائر الله مى‌شمارد و اين عنوان بر اعمال اجتماعى منطبق مى‌شود و بنابراين قيد انجام اجتماعى آن لحاظ شده و ذبح انفرادى هرحاجى در وطن خود مانع تحقق آن است؛ ² از اين رو در صورتى مى‌تواند - آن‌چنان كه شارع مقرر كرده - از اعمال و نسك حج باشد كه مانند ساير اعمال حج، همراه بقيه حجاج به نحو اجتماع انجام شود تا عنوان شعائر الله بودن بر آن صدق كند و در صورت انجام قربانى در وطن يا جاى ديگر، صحت آن نياز

به دليلى قطعى و يقينى دارد. ³

اشكال: اين استحسان است و موارد متعددى از مناسك حج است كه اجازه داده شده به صورت فردى يا خارج از محدوده حرم انجام شود و مى‌توان از بسيارى از فتاوا و روايات دانست كه «محل» در بسيارى از مناسك حج، مقوم نيست؛ برخلاف وقوف‌ها كه قوامشان به محل خاصى است؛ از جمله اين موارد: دو ركعت طواف براى ناسى غير متمكن از رجوع، و براى قربانى آسيب ديده در ميانه راه و پيش از رسيدن به حرم، و براى قربانى و تقصير شخص مصدود، و روزه بدل از قربانى و احرام حج است كه اجازه داده شده در خارج از حرم نيز انجام شود... .

همچنين طبق اين آيات خود قربانى به نحو «لابشرط» شعيره الهى است، نه با قيد اجتماع. ⁴