134از گوشت آنها بخوريد و مستمندان قانع و فقيران را نيز از آن اطعام كنيد. اين‌گونه ما آنها را مسخّرتان ساختيم، تا شكر خدا را به‌جا آوريد.

روايت صحيحه زراره:

[محمد بن الحسن عن] مُوسَى بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى، وَ ابْنِ أَبِي‌عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْيَنَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(ع) عَنِ الَّذِي يَلِي الْمُفْرِدَ لِلْحَجِّ فِي الْفَضْلِ، فَقَالَ« «الْمُتْعَةُ» فَقُلْتُ وَ مَا الْمُتْعَةُ؟ فَقَالَ: «يُهِلُّ بِالْحَجِّ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ... فَإِذَا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَ نَسَكَ الْمَنَاسِكَ وَ عَلَيْهِ الْهَدْيُ» فَقُلْتُ وَ مَا الْهَدْيُ؟ فَقَالَ: «أَفْضَلُهُ بَدَنَةٌ». ¹

زاره مى‌گويد از امام باقر(ع) درباره حجى كه پس از إفراد فضيلت دارد، پرسيدم. فرمود: «تمتع». گفتم: تمتع چيست؟ فرمود: «در ماه حرام براى حج محرم شود و... در يوم الترويه براى حج تلبيه بگويد و مناسك را انجام دهد و بر او قربانى واجب است». گفتم: چه قربانى‌اى؟ فرمود: «از همه بهتر بدنه (شتر) است».

بايد ياد آور شد، دليلى بر تبديل تكليف به صوم بدل از قربانى نداريم؛ زيرا صوم وظيفه كسانى است كه به خاطر نيافتن قربانى، امكان قربانى كردن ندارند. اما مورد ما، كسى است كه

به قربانى دسترسى دارد و قيمتش را هم دارد، ولى امكان ذبح در منا را ندارد. ²

دو - تعدد مطلوب شارع در واجب قربانى در منا

دليل عدم سقوط تكليف اين است كه در منا بودن قربانى از باب تعدد مطلوب است و قربانى كردن به خودى خود مطلوب شارع است؛ چنان‌كه آيه شريفۀ (فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ) . ³ با اطلاق خود كفايت قربانى را در هرمكانى كه