164امام، در پيام خود به مناسبت سالگرد كشتار خونين مردم در مكه، تفكرى كه حج را در سطح يك عبادت دستجمعى و سفرى زيارتى -سياحتى تنزل مىدهد، به شدت رد مىكند و در مقابل، كاركردهاى سياسى و اجتماعى حج را مبارزه با دشمنان اسلام و عامل تقويت همبستگى مسلمانان معرفى مىكند. 1 امام خمينى(رحمه الله) حتى از مناسك حج نيز تفسيرى سياسى دارد و آن را با مفاهيمى همچون مبارزه با شياطين، بتها و طاغوتهاى زمان همراه مىكند و در مقابل همبستگى بين مسلمانان، گره مىزند. 2
با اين اوصاف، از ديد امام:
يكى از وظايف بزرگ مسلمانان، پى بردن به اين واقعيت است كه حج چيست و چرا براى هميشه بايد بخشى از امكانات مادى و معنوى خود را براى برپايى آن صرف كنند. 3
ب) اعمال فشار به نهادهاى رسمى قدرت
از منظر جنبشهاى اجتماعى، دستيابى به قدرت سياسى، ضرورى نيست؛ همچنين اولويت اول، تغيير سنگر قدرت سياسى نيست؛ بلكه اصلاح امور و نشان دادن ناكارآمدى نظام سياسى مد نظر است. براى اين منظور به رهبران بزرگ و قهرمانان، براى ايجاد تغيير اجتماعى نيازى نيست؛ بلكه اين جنبشها تنها حالت اعتراضى و انتقادى دارند. 4
جنبشهاى اجتماعى چون به دنبال قدرت سياسى نيستند، به دنبال خشونت نيز