145 پيش از آن اشاره نكرده است. اما در نتيجه بررسى بلندمدت و مطالعه علمى بنا در جريان عمليات بازسازى بنا، معتقدم كه دلايل فراوانى وجود دارد كه بخشهايى از بنا، به تاريخى پيش از تاريخ بناى كنونى آن برمىگردد. 1
«سماقيه» معتقد است كه تاريخ بناى نخستين زيارتگاه، مىتواند از دوره عمر بن عبدالعزيز خليفه اموى (99 - 101 ه.ق) باشد. اين بنا در آن زمان تنها شامل يك گنبد بوده كه محل آن، امروزه واقع در جنوب صحن داخلى ساختمان زيارتگاه است 2 و سنگ مقدس تا چندى پيش نيز در اين گنبد نگهدارى مىشده است.
پژوهشگر ديگرى نيز با بيان اينكه داستان پيدايش زيارتگاه براساس نقل ابن ابىطى، بيشتر به افسانه شباهت دارد تا واقعيت، كارهاى ساختمانى زيارتگاه را در دوره ملك الصالح اسماعيل (569 - 577 ه .ق)، ناظر بر توسعه و بازسازى آن، و نه بناى نخستين آن دانسته است. 3
بنابراين، با توجه به نتايج بررسى سماقيه، بناى زيارتگاه در دوره سيفالدوله حمدانى توسعه يافته است و در اين دوره، شبستان و صحن داخلى بنا، و در دوره ملك الصالح اسماعيل، فرزند نورالدين محمود بن زنگى، ايوان بنا و اتاقهاى پيرامون صحن و رواق شمالى آن ساخته شده است. 4
براساس منابع تاريخى، صلاحالدين ايوبى (565 - 589 ه .ق) از اين زيارتگاه بازديد كرد و ده هزار درهم به آن اختصاص داد. سپس فرزند وى ملك الظاهر غازى (582 - 613 ه .ق) آسيابى را وقف آنجا كرد كه مبلغ درآمد آن ساليانه شش هزار درهم بود و آن را براى خريد انواع شيرينى براى كسانى كه شبهاى جمعه به آنجا مىآمدند،