80
19. بدرفتارى با زائران ايرانى در مدينه
[سند اول]
به درگاه دولت، عرض داعى حقير اين است كه: حجاج ايران و داغستان چه در اثناى راه و چه در مكه مكرمه و مدينه منوره و در ساير بلاد اسلامى، بدون هيچگونه رنجش رفت و آمد مىكردند. اين حال برقرار بود، ولى برخى از اهالى مدينه منوره در حق حجاج ايرانى بعضى حركات خلاف شروط انجام دادند. مِنبعد حسن سلوك و معاشرت با حجاج ايران ضرورى است و بايد حوائج آنها برآورده شود. علاوه بر اين اگر امتعه و وسايل مالالتجاره همراه دارند، به موجب رسم گمرك و با بهانههاى گوناگون چون توپراق باسدى 1، آقچه و وسايل آنها اخذ نشود و آنها را نيازارند. اين خلاف رضاى شاهانه است. در هر حال از ناآرامىها، تأديب، حمايت و صيانت شوند و همواره اين امر، در آمد و شدهاى آنها تأكيد شود. محتواى اين امر صحيح و شرعى، فرمان جليله مىباشد.
حضرت صدراعظم و بدرالافخم با تاتارهاى خود اين حال و مسائل و اكرام را به عبدالقادرآقا و الحاج علىپاشا چرخهچى، والى و همه علماى بلديه، ارسال و رعايت آن را اعلام و زواياى آن را بررسى كرد. عموماً و رسماً شنيده و اطاعت كردند. از آن زمان به بعد، پس از اداى مراسم احرام، در مدينه قارص و حوالى آن از حجاج داغستان و ايران، چيزى زياده از رسوم جارى قديم، مطالبه نشده و به هر وجه حمايت آنها مراعات شده است. اين ظاهر و باطن است و اين بر همه مأموران تأكيد شد. و بندگان مؤمىاليه، با تمام تلاش خود با حجاجى كه به آن جانب رفت و آمد دارند، چنين رفتار مىكنند. اين مسئله سريعاً به ذات اعلى عرض شد. باقى امر و فرمان، لطف و احسان حضرت مَن له الامر است.