139و مدارا معامله شود و از آنها خلاف شرع و قانون هيچ چيزى به هر نامى چون هوزمه و غيره مطالبه نشود. كذالك از زوار عتبات عاليات كه مالالتجاره همراه ندارند، حكام و مباشر بغداد از آنها باج طلب نكنند و طبق قوانين دولتين با آنها رفتار شود. پس از تاريخ انعقاد صلح، هر شخصى از ايران به ممالك محروسه و از اين طرف نيز به ايران فرار كند، حمايت نشود.
BOA. Hatt Humayun 1264/48/946/ b
[به احتمال زياد تاريخ 1264 باشد]
51. سفر حج حاجى سيدحسين
جناب صاحبجلال، حاجى سيدحسين، تبعه دولت ايران و اتباعش تصميم دارند به جانب حجاز مغفرتطراز عزيمت كنند. ايشان قصد دارند از قاهره مصر و دارالسعادت از طريق دريا به جانب حجاز مغفرتطراز عزيمت كنند. از هر طريق كه قصد دارد، با اطلاع از آن، در آن باب امر شريف صادر شود تا مفتيان، وزيران و گمركچيان و ذىالقدران و ضابطان واقع در سواحل و همه جزاير دولت، حرمت و امنيت وى را رعايت كنند. اين فرمان و عوارض انجام شود. از طرف محمدخان، دام مجده، مفتخر مقيم دارالسعادت، مصلحتگذار دولت بهيّه ايران در دارالسعادت تقريرى ممهور تقديم و استدعا كردند كه آيا با اهالى ايران كه به كعبه مكرمه و مدينه منوره و ساير بلاد مىآيند مانند حجاج و زوار اهالى روم و ساير بلاد رفتار مىشود و از آنها مطالباتى خلاف شرع شريف و ساير قانون منيف به نام دورمه گرفته مىشود و يا مطالبات ديگرى از آنها مىگيرند؟ اگر آنها از زوار عتبه عليّه هستند و همراهشان مالالتجاره هست، از آنها باج طلب مىشود؟ اگر مالالتجاره همراه دارند، از آنها به صورت عادى و جارى حق گمركى مطالبه مىشود و زياده از آنها مطالبه نمىشود؟ آيا اين موارد در عهدنامه بين دولت عليّه همايون و دولت مشاراليه، منعقد و مندرج شده است؟