104و نبى اكرم سيدالانام و ايفاى مناسك جليلالشأن در امنيت و سلامت از راه دريا و خشكى آمدند... در اين سنه مباركه بر مبناى رسوم جارى قديم، حجاج ايران آمدند. طبق مداراى اراده سنيّه جهانبانى مانند سنين سابق، صيانت و حمايت آنها رعايت مىشود. به همه مباشران، آقايان، فراشان، دليل، سقا، رؤسا در مسجد جليله بيتالله بسيار تأكيد شد كه با آنها به خوبى برخورد شود و از هر خلاف، قصور، اظهار خشونت و بىاعتنايى كردن نسبت به آنها حذر شود. ولى از آنجا كه طائفه عجم، بعضى اعمالشان را مخالف با مذاهب اربعه انجام مىدهند [و] ديگر اينكه از قواعد معروف و مشهور مربوط به مذاهب اربعه، چون نماز خواندن و ساير آداب پيروى نمىكنند [و] كشف عورت و ديگر آداب مخفى مغاير در بيتالله الحرام ادا مىكنند؛ هر چند اين بار نيز در سايه شاهانه از طرف عموم علماى اخبار در خصوص رعايت دوباره تصديق شده است. در حالى كه ميرالحج صاحبسعادت، مصطفىپاشا و امير صره به سهولت امتناع كردن از اعمال خلاف سنت را به آنها تأكيد كردند. به حمد حق تأكيد ما مقيد شد و از تمسك بردن به افعال مكروهه، چشمپوشى شد. بر اين بيان. 25. ذىالحجه. 1239.
BOA. Hatt Humayun 550/27132
26. رفتار مناسب با حجاج ايرانى
عرض داعى حقير شما در دولت اين است كه، مدتى بود كه در روابط دولت عليّه ابدالدوام با دولت ايران مباينت و شقاق واقع شده بود [و] حال به سلم و مصافات تبديل شده است. حدود قديمه و عهود عقد رابطه مسالمه برقرار شده است. بر اين مبنا با ايرانيانى كه به كعبه مكرمه و مدينه منوره و ساير بلاد اسلاميه رفت و آمد مىكنند، به خوبى رفتار شود. برخلاف شرع و قانون، با عناوينى چون دورمه و غيره، باج و هر چيز ديگرى از ايشان مطالبه نشود و ايرانيانى كه مالالتجارت همراه دارند، چهاردرصد رسم