159اشكال: برخى اشكال كبروى كرده و بر اين عقيده‌اند كه از تعبير «روى عن الثقات و رووا عنه» وثاقت تمام راويان و مروى عنه‌ها استفاده نمى‌شود. بلكه مراد وثاقت اكثر آنهاست و از باب غلبه چنين تعبيرى به‌كار برده شده است. ¹

اشكال ديگر اشكال صغروى است و آن اينكه روايت سهل از جعفر بايد ثابت باشد تا تحت اين قاعده قرار گيرد و روشن است كه اثبات آن متوقف بر وثاقت سهل است؛ يعنى گرچه سهل از جعفر نقل روايت نموده است، از كجا معلوم سهل در اين نقل كاذب نباشد؟ بنابراين تمسك به اين وجه به دور مى‌انجامد؛ چون وثاقت سهل، متوقف بر روايت او از جعفر است و حال‌آنكه روايت سهل از جعفر خود متوقف بر وثاقت سهل است.

جواب: به نظر مى‌رسد اشكال كبروى، با توجه به ظهور كلام در «كلّ»، تمام نباشد. به علاوه، اگر مراد اكثريت باشد، اين دو نفر خصوصيتى از اين جهت نداشته‌اند. بلكه راويان متعدد ديگرى نيز ممكن است چنين ويژگى‌اى را دارا باشند؛ اما نجاشى كه خود خرّيط رجال است، تنها براى اين دو نفر چنين تعبيرى به‌كار برده است. اما اشكال صغروى وارد است؛ به‌ويژه كه در كتب اربعه تنها يك‌بار سهل از جعفر بن بشير نقل روايت نموده است؛

2. وقوع در اسناد كامل‌الزيارات: از يك طرف، با استناد به آنچه ابن‌قولويه در مقدمه كتاب خود، كامل‌الزيارات، مبنى بر نقل روايات از ثقات ²، نوشته است و نيز واقع شدن سهل بن زياد در اسناد روايات اين كتاب ³، ازطرف‌ديگر، وثاقت وى از