82آن دارد كه اسماعيل(ع) در همين قسمت زندگى مى‌كرد و خيمه‌گاه او در اين سوى بوده است. مادرش هاجر نيز با وى در همين‌جا مى‌زيست و پس از رحلت، در حِجر دفن شد. از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود: «

الْحِجْرُ بَيتُ إِسْمَاعِيلَ وَ فِيهِ قَبْرُ هَاجَرَ وَ قَبْرُ إِسْمَاعِيل » ¹؛ «حجر، خانه اسماعيل و محل دفن هاجر و اسماعيل است».

قريش در بازسازى كعبه «حجر» را به سبب عدم توانايى مالى در بازسازى كامل، از كعبه بيرون گذاشتند (حدود سه متر)؛ بنابراين، از ديوار كعبه تا سه متر در طول، جزء كعبه است. طول «حِجر» 6/80 متر است. عبدالله بن زبير هنگام تجديد بناى كعبه، حِجر را حفر كرد و در آن سنگى به رنگ سبز يافت. از قريش در اين باره پرسيد؛ عبدالله بن صفوان گفت: قبر اسماعيل(ع) است؛ لذا ابن‌زبير آن را به حال خود رها كرد. او در اين حفريات پايه‌هاى كعبه در زمان ابراهيم(ع) را كشف و آن را بر همان اساس بازسازى كرد. بنابراين، حِجر اسماعيل كنونى، در دوران وى جزء «كعبه» قرار گرفت.

پس از آنكه «حَجّاج»، عامل عبدالملك بن مروان، كعبه را با منجنيق به آتش كشيد و ابن‌زبير را به قتل رساند، آن را از پايه خراب كرد و حِجر اسماعيل را كه ابن‌زبير به بناى قريش افزوده بود، ويران و كعبه را به همان‌شكلى كه قريش ساخته بودند، بازگرداند؛ يعنى از طول آن كم كرد. پيامبر(ص) به عايشه فرمودند: هرگاه خواستى در كعبه نماز بگزارى، در حجر نماز گزار كه بخشى از كعبه است؛ لكن قوم تو آن‌گاه كه كعبه را مى‌ساختند،