136
اشكال اول
مقصود از «امام»، امام معصوم است؛ نه هر حاكمى. پس روايت ربطى به بحث ما ندارد. 1
جواب
در اين روايت قرائنى وجود دارد كه سبب مى‌شود مراد از «امام»، امام معصوم نباشد؛ زيرا اولاً امام معصوم براى امام معصوم ديگر تكليف معين نمى‌كند و ثانياً قرينه‌اى براى تقييد واژه «امام» در روايت، به امام معصوم نيامده است و ثالثاً واژه «امام» در روايات ديگر بر حُكّام جور اطلاق شده است. 2 پس در اين روايت مراد امام معصوم نيست. 3
اشكال دوم
امام باقر(ع) در اين روايت مى‌فرمايد: امام و حاكم، امر به هلال مى‌كند و براى مسلمانان نماز عيد مى‌خواند. پس كلام محفوف به قرينه است و اطلاقى ندارد. طبق نظر مسلمانان، عدالت در امام جماعت شرط است. پس مشخص مى‌شود لفظ امام، از امام غيرعادل منصرف است. بنابراين مناسبت حكم و موضوع اقتضا دارد روايت تنها حكم امام عادل را مطرح مى‌كند و شامل حكم حاكم مخالف نمى‌شود. 4
جواب
البته روشن است در زمان صدور روايت، نه امام معصوم و نه حاكم حق و عادل متصدى اين مقام نبوده‌اند. پس لفظ امام اطلاق دارد و شامل حاكم مخالف هم مى‌شود. 5