127مخالف با واقع وجود داشته است، حتى يك بار هم به قضا كردن اعمال حج امر نكردهاند، پس مشخص مىشود انجام تقيهاى اعمال، صحيح و مجزى است. اما اين جواب از اشكال به نوعى قبول آن است؛ به عبارت ديگر، استدلال به روايات عامه باب تقيه در اين جواب به گونهاى مخدوش دانسته مىشود و با استدلال بر سيره، مدعا اثبات مىشود، نه روايات.
جواب از اشكال
از آنجا كه تقيه براى تسهيل امور و ايجاد الفت تشريع شده است، وجوب قضا در موارد تقيه با اين تسهيل منافات دارد. 1
بنابراين نظر به اطلاق روايات و در مقام بيان بودن آنها و تشريع آن به جهت تسهيل و ايجاد مودت و وحدت كلمه، مىتوان گفت روايات تقيه بر اجزا و صحت حج مستند به حكم حاكم مخالف دلالت مىكند. 2
دسته دوم: روايات باب صوم
علاوه بر روايات عامه تقيه، رواياتى در خصوص هلال ماه رمضان و شوال وارد شده، كه در برخى از آنها امام معصوم(ع) در مقام تقيه در امر هلال ماه رمضان يا شوال از حاكم و امير وقت تبعيت كرده است. برخى با استناد به اين روايات، صحت اعمالى كه طبق حكم حاكم مخالف است را اثبات مىكنند.