113

بررسى دلالت روايت

در اين روايت به طور خاص، وجوب متابعت از مخالفان در عيد قربان مطرح شده است:

«الأَضْحَى يَوْمُ يُضَحِّى النَّاسُ». البته روشن است كه بين روز دهم بودنِ يك روز با نهم بودنِ روز قبل آن، ملازمه عرفى وجود دارد، ¹ پس امام، نظر مخالفان را براى اثبات موضوع، ثبوت هلال، پذيرفته و مكلفان را به تبعيت از آنها و امتثال احكام عيد قربان، در روزى كه توسط آنها مشخص شده، خوانده است.

به عبارت ديگر، مفاد روايت اين است كه رأى و نظرِ حاكم مخالف در ثبوت هلال، يكى از حجت‌هاى شرعى است كه لازم است از آن تبعيت شود. امام خمينى(رحمه الله) در اين زمينه مى‌نويسد:

هنگامى كه عيد فطر [يا عيد قربان] مشكوك است، روز عيد همانى است كه مخالفان معتقدند. پس افطار كردن [يا قربانى كردن] آنها، حجت شرعى [براى ثبوت هلال] است. ²

بنابراين، در فرضى كه واقع و نفس الامر مشكوك است، حكم حاكم مخالف در امور حج و از جمله ثبوت هلال، حجت است و تبعيت از آن واجب خواهد بود. ³

اشكال

افطار و قربانى، مستند به شيوعِ رؤيت هلال بين مردم است و روايت به يكى از راه‌هاى اثبات هلال ماه، يعنى «شياع» اشاره دارد؛ به عبارت ديگر، همان طور كه «رؤيت