87
اصلاح راهها و تأمين امنيت آنها و ارسال كاروان حج
از نظر فقهاى اسلامى، امنيت راه يكى از شرايط وجوب حج است و اگر خطر هلاكت يا حتى غارت اموال در راه وجود داشته باشد، وجوب حج برداشته مىشود. 1 شاهان با پرداخت پولى كه «خَفاره» نام داشت يا با از بين بردن قطاعالطريق و دشمنان در راه، بايد اين شرايط را فراهم مىكردند. 2 نخجوانى درباره وظيفه شاهان در تأمين امنيت راهها آورده است:
براى بعضى از اهل اسلام، استطاعت حج، بهواسطه ضيق مجال يا ناايمنى راه از تعرض قُطّاع و سُرّاق و حراميان كه آنجا بسيار اتفاق مىافتد، نباشد. بر ذمت پادشاهان ديندار و سلاطين شريعتشعار امن راه تا موجب حرمان مسلمانان از چنان مقصدى شريف و معهدى منيف نشود... و اگر اهمال نمايند، هرآينه در حضرت ربالعالمين به آن تقصير مؤاخذ و مخاطب گردند. 3
پس از سقوط ايلخانان، به علت جنگ و جدالها و لشكركشىهايى كه در تمام ايران پديد آمده بود، راهها به كلى مسدود شد؛ بهطورىكه اگر لشكرى تا چهار فرسنگى شهرى مىرسيد كسى مطلع نمىشد. 4 مكاتيبى كه نخجوانى با عنوان «ايمنى راه حج و