59
تيموريان و تركمانان
كسى كه به پراكندگى سياسى در ايران پس از فروپاشى حكومت ايلخانى پايان داد، تيمور بود. اميرتيمور با كشتن اميرحسين و فتح بلخ در سال 771 ه.ق، در سمرقند، بر تخت نشست. او با چندين بار لشكركشى به خوارزم، مغولستان و دشت قبچاق، توانست قدرت خود را در ماورءالنهر تثبيت كند. پس از آنكه بر سرزمين ماورءالنهر و حوزه متصرفات اولوس جغتاى و جوجى غلبه كرد، با توجه به اوضاع آشفته ايران، به قصد تصرف سرزمينهاى شرقى و بخشى از شمال ايران، در سه نوبت به ايران لشكر كشيد. 1
هدف تيمور در اولين لشكركشى كه در فاصله سالهاى 782 تا 783 ه.ق انجام شد، از ميان بردن حكومت آلكرت در خراسان بود. او در اين يورش، هرات و تعدادى ديگر از شهرهاى بزرگ خراسان، مانند نيشابور، سبزوار و اسفراين را به تصرف درآورد. تيمور پس از بازگشت به سمرقند دومين لشكركشى خود به ايران را در فاصله سالهاى 784 تا 785 ه.ق انجام داد. سومين لشكركشى تيمور به ايران در سال 786 ه.ق با يورش دوباره او به مازندران آغاز شد. 2
تيمور در نخستين حملات خود به ايران، موفقيتهايى كسب كرد و چون از اوضاع آشفته كشور باخبر بود، بار ديگر در سال 788 ه.ق براى تسخير نواحى مختلف آن، از جيحون عبور كرد و وارد ايران شد. مورخان معاصر تيمور اين لشكركشى را يورش سهساله خواندهاند كه تا سال 790 ه.ق به طول انجاميد. در اين حمله تيمور اكثر نواحى ايران را به تصرف درآورد.
تيمور در سال 794 ه.ق، بر اثر وقوع برخى مخالفتها و شورشها، بار ديگر مصمم