50

آل چوپان

چوپانيان از اخلاف اقوام مغولى سولدوز بودند كه همراه چنگيزخان به ايران آمدند و در فتح اين سرزمين شركت كردند. اولين فرد اين خاندان كه در تاريخ مغول از او نام برده شده، «سورخان شيرا» است كه جان چنگيزخان را هنگامى كه اسير تايجبوت‌ها بود، نجات داد. ¹ بعدها نيز برخى از امراى اين خاندان، خدماتى براى ايلخانان مغول انجام دادند. از امراى معروف آنان، اميرچوپان بزرگ است كه همراه «هولاكو» به ايران آمد. وى در اواخر دوره ايلخانان، عنوان «اميرالامرايى» يافت و يكه‌تاز ميدان شد. فرزندان او نيز مقامات مهم كشورى و لشكرى يافتند؛ اما ديرى نپاييد كه ابوسعيد به بغدادخاتون، دختر اميرچوپان كه همسر اميرشيخ حسن جلايرى بود، عشق ورزيد؛ او طبق ياساى چنگيزى مى‌توانست آن زن را تصاحب كند. اما اميرچوپانِ مسلمان، به اين وصلت رضايت نداد و همين موضوع ابوسعيد را خشمگين كرد و به دنبال آن، ستاره اقبال چوپانيان در دستگاه ايلخانان افول كرد. ² اميرچوپان، به دستور ابوسعيد، در هرات، به دست «ملك غياث‌الدين كرت» كشته شد. ³

«تيمورتاش»، پسر اميرچوپان، در سال 720 ه.ق، قونيه را از دست تركمان قرامانى درآورد و مركز حكومت خويش قرار داده و به ترويج بيشتر دين اسلام و حمايت از مسلمانان قيام كرد. او نظر علماى دين را جلب كرد و به فتواى آنان، عنوان «مهدى آخرالزمان» بر خود نهاد و به صاحب قرن شهرت يافت. ⁴

تيمورتاش به سبب حمايت پدرش از ابوسعيد، نتوانست حكومتى مستقل در برابر ايلخانان برپا كند. ازاين‌رو، متصرفات خود را از طرف غرب گسترش داد. وى كه از