194شاعران بود؛ بهطورىكه حاجيان، قصيدهاى را كه در ايام حج خوانده مىشد، نوشته و به اطراف عالم مىبردند. 1
اشعار زيادى در دوره مورد بحث، در وصف اشتياق زيارت كعبه سروده شده است كه مىتوان به غزليات جامى (متوفاى 898 ه.ق) 2 و شاه نعمتالله ولى (متوفاى 834ه.ق) 3 اشاره كرد. تركيبات اوحدى اصفهانى (متوفاى 738 ه.ق) يكى از بهترين آنهاست كه چنين شروع مى شود:
هوس كعبه و آن منزل و آنجاست مرا
علاوه بر شعرهايى كه حج و كعبه و مناسك آن، در آن به عنوان تشبيه و ديگر صور خيال بهكار رفته، اشعار بسيارى نيز درباره سختىهاى راه حج، رموز و فلسفه حج، حج درست و مقبول و... سروده شده است كه به برخى از آنها اشاره خواهيم كرد. مضمون مجموع اين اشعار اين است كه اولين مرحله بايد شناخت باشد و زائر خانه خدا با شناخت كامل در راه حج قدم گذارده، تا مقصود حاصل شود؛ براى ديدار يار و با توكل به او بايد قدم به كعبه گذاشت، نه براى طواف كعبه و بايد رموز و فلسفهاى را كه در حج و اعمال و مناسك آن نهفته است، دريافت:
چون طهارت نبود كعبه و بتخانه يكى است