191مىدانند 1 و نيز در تفسير جمله شريفه مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاّٰ بِإِذْنِهِ مىگويد: اين آيه دلالت مىكند كه برخى به اجازه خداوند شفاعت مىكنند. 2
8. اسماعيل بن كثير دمشقى (م 774 ق)
ابن كثير دمشقى ذيل آيه 48 «بقره» مىنويسد: وَ لاٰ يُقْبَلُ مِنْهٰا شَفٰاعَةٌ يعنى از كافران شفاعت پذيرفته نمىشود. همچنانكه آيات فَمٰا تَنْفَعُهُمْ شَفٰاعَةُ الشّٰافِعِينَ (مدثر: 48) و فَمٰا لَنٰا مِنْ شٰافِعِينَ* وَ لاٰ صَدِيقٍ حَمِيمٍ . (شعراء: 100 و 101) درباره كافران است. 3
وى در تفسير آيه لاٰ يَمْلِكُونَ الشَّفٰاعَةَ إِلاّٰ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمٰنِ عَهْداً (مريم: 87) مىنويسد: لاٰ يَمْلِكُونَ الشَّفٰاعَةَ يعنى براى كافران شفاعتكنندهاى نيست برخلاف مؤمنان كه برخى از آنها براى برخى ديگر شفاعت كنند، ... و استثنا در عبارت إِلاّٰ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمٰنِ عَهْداً استثناى منقطع است و معنايش اين است كه اما كسى كه در نزد خداى رحمان پيمانى براى استحقاق شفاعتش گرفته باشد (به نفعش شفاعت مىشود) و مراد از عهد، شهادت به وحدانيت خداى متعال و قيام براى اداى حق آن است.» 4 بنابراين، به نظر ابن كثير بر اساس آيه مزبور كسى كه موحد بوده و براى اداى حق آن قيام كرده باشد از شفاعت برخوردار خواهد بود.
9. عبدالرحمن بن محمد ثعالبى (م 875 ق)
ثعالبى ذيل آيه 87 سوره «مريم» در مراد از مجرمان كه مرجع ضمير لاٰ يَمْلِكُونَ مىباشد دو وجه محتمل دانسته است: نخست آنكه مراد از مجرمان