182
دستهبندى آيات شفاعت
آيات مرتبط با شفاعت، از حيث اثبات و نفى شفاعت، بر سه دستهاند:
1. آيات نافى شفاعت
اين آيات خود به چند دسته قابل تقسيم هستند:
الف. آيات نافى مطلق شفاعت: مانند آيه: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمّٰا رَزَقْنٰاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لاٰ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاٰ خُلَّةٌ وَ لاٰ شَفٰاعَةٌ وَ الْكٰافِرُونَ هُمُ الظّٰالِمُونَ (بقره: 254) ظاهر اين آيه شريفه آن است كه در روز قيامت هيچگونه شفاعتى وجود ندارد.
ب. آيات نافى شفاعت از كافران و بتپرستان:بتپرستان بتها را شفيعان خويش در نزد خداوند مىپنداشتند. خداوند اين پندار آنان را چنين بيان مىكند: وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَضُرُّهُمْ وَ لاٰ يَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هٰؤُلاٰءِ شُفَعٰاؤُنٰا عِنْدَ اللّٰهِ... (يونس: 18)
خداوند در برخى آيات، شفاعت اين شفيعانپندارى را نفى نموده و بيان مىكند كه براى كافران شفيعى نخواهد بود؛ مانند آيه وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكٰائِهِمْ شُفَعٰاءُ وَ كٰانُوا بِشُرَكٰائِهِمْ كٰافِرِينَ (روم: 13)؛ «و براى آنان از شريكانشان - بتان - شفيعانى نباشد، و به شريكانشان كافر شوند». آيه ذيل نيز جزو همين دسته آيات مىباشد:
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّٰ تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جٰاءَتْ رُسُلُ رَبِّنٰا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنٰا مِنْ شُفَعٰاءَ فَيَشْفَعُوا لَنٰا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنّٰا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مٰا كٰانُوا يَفْتَرُونَ (اعراف: 53)
آيا جز تأويل آن - تحقق و وقوع وعدههاى قرآن، از رستاخيز و حساب و جزا - را انتظار مىبرند؟ آن روز كه تأويل آن فرا رسد آنها كه از پيش آن را فراموش كردند گويند ... آيا براى ما شفيعانى هست كه از بهر ما شفاعت كنند...؟ به راستى كه خود