178
1. دليل عقلى عبده بر انكار شفاعت
عبده شفاعت را به گونهاى تصوير كرده كه لازمه پذيرش آن تغيير اراده خداى متعال و در پى آن تغيير علم الهى است و به دليل آنكه علم الهى تغييرناپذير است پذيرش شفاعت در دادگاه الهى را امرى محال معرفى مىكند. وى در اين باره مىنويسد:
حاكم عادل شفاعت را نمىپذيرد، مگر آنكه علمش نسبت به آنچه اراده كرده يا بدان حكم كرده تغيير كند. مثلاً، اگر اراده كرده بود كسى را مجازات كند و يا فرمانى را صادر كرده بود، در صورتى اراده بر مجازات و يا فرمانش تغيير مىكند كه بفهمد اشتباه كرده و آنكس را كه مىخواسته مجازات كند مجرم نيست و يا حكمى كه صادر كرده خلاف مصلحت بوده است. ولى حاكم مستبد و ظالم شفاعت كسانى را كه در نزدش تقربى دارند مىپذيرد، در حالى كه مىداند كه پذيرش آن ظلم است و عدالت خلاف آن را اقتضا مىكند ولى مصلحت ارتباطش با شفاعتكننده را بر عدالت برترى مىدهد و هر دو شفاعت مزبور بر خداوند محال است؛ چراكه اراده خداى تعالى به حسب علم الهى است و علم خداى متعال ازلى و تغييرناپذير است. 1
2. دليل قرآنى عبده بر انكار شفاعت
عبده و رشيدرضا برآنند كه تمام آيات قرآن نافى شفاعت مىباشد. ايشان آيات شفاعت را در سه دسته قرار دادهاند:
الف. آياتى كه شفاعت را به صورت مطلق نفى مىكنند؛ مثل آيه يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمّٰا رَزَقْنٰاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لاٰ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاٰ خُلَّةٌ وَ لاٰ شَفٰاعَةٌ... . (بقره: 254)