133و ترحم كرده است. اگر فعل «وجدوا» را به معناى دانستن نگيريم و به معناى يافتن تصادفى باشد، «تواباً» حال، و نقش «رحيماً» بدل از «تواباً» است يا آن را حال براى ضميرى بگيريم كه در آن است. به هرحال اين آيه، مخاطبان را به شتاب در توبه و استغفار ترغيب مى‌كند؛ چنان‌كه منافقان را به پشيمانى از اعمالشان تشويق مى‌كند؛ زيرا آشكار شدن نشانه‌هاى پذيرش توبه و حاصل شدن رحمت الهى براى آنان و نيز مشاهده آثار توبه و رحمت الهى از سوى منافقان، نعمتى مضاعف براى منافقان است كه موجب رغبت براى به دست آوردن اين نعمت مى‌شود و از دست دادن آن نيز حسرت فراوان در پى خواهد داشت.

«ابوحيان» در تفسير خود ¹ اين آيه را اين‌گونه تفسير مى‌كند:

ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ؛ ستم آنان به خويشتن، به دليل ناخرسندى از حكم تو (رسول خدا(ص)) يا به دليل رفتن به سراغ حكم طاغوت و يا همه معصيت‌هاى سرزده از آنان است. به همين دليل نزد تو آمده‌اند و با خلوص نيت از خداوند درخواست آمرزش، و از تو عذرخواهى كرده‌اند. رسول خدا نيز براى آنان آمرزش طلبيده است.

اِسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ به اين معناست كه پيامبر براى آمرزش گناهانشان شفاعت كرده است. عامل «اذ» در اين آيه، فعل جٰاؤُكَ است. خداوند مى‌فرمايد: «رسول خدا برايشان طلب آمرزش كرد». آمرزش پيامبر در اين آيه با ضمير مخاطب نيامده