97معناى وابستگى به تمامى مظاهر آن تمدن و از جمله مشاهير، افتخارات، ميراثها و ارزشهاى آن است. 1
«هويت تمدنى» بسان داربستى است كه تكيهگاه معرفتى فرد محسوب مىشود كه با اتكاى به آن، مىتواند موضعى مطلوب در قبال تمدنهاى ديگر اتخاذ كند. بديهى است فقدان «هويت تمدنى» زمينه را براى تأثيرپذيرى منفعلانه از تمدنهاى موجود فراهم مىنمايد. پارهاى از محققان معتقدند سطوح گسترده هويت تمدنى به معناى آگاهى ژرف به تفاوتهاى تمدنى و ضرورت حفظ چيزهايى است كه «ما» را از «غير ما» متمايز مىكند. 2
سخن از هويت تمدنى نيز همچون هويت فردى، ضرورت معرفتى انكارناپذير دارد؛ هرچند به سبب تازگى موضوع نمىتوان به تمام جنبههاى آن پرداخت. هويت تمدنى مىتواند در مسائلى به فرد كمك كند: با ريشههاى تاريخى پيدايش تمدن خود آشنا شود پيشينه تاريخى آن تمدن را درك كند، ويژگىهاى بارز و برجسته تمدن خويش را بازشناسى نمايد، از تأثير و نفوذ آن بر ساير تمدنها آگاه باشد، از جايگاه و منزلت تمدن خود در جهان معاصر تصوير روشنى داشته باشد و چگونگى رابطه بين خود و تمدن خويش را بداند.
چنانچه فرد بر يك نظام معرفتى خويش دست يابد، به تمدن خود احساس الفت و تعلق مىيابد و وابستگى به تمدن، زمينهساز حفظ و تقويت آن خواهد بود و سرانجام در قبال تهديدهاى پنهان و آشكارى كه تمدن او را هدف قرار مىدهد، به دفاع منطقى و مستدل دست مىزند.
انجام دادن مناسك حج در سرزمين وحى و مشاهده اماكن مقدس، زمينه آشنايى حجگزار با ريشه فرهنگى تمدن اسلامى را فراهم مىكند. او مىتواند ريشه تاريخى