78اينها همه مىتواند شواهدى بر استدلالهاى پيامهاى تبليغى حج باشد. نمادهاى مكانى و كالبدى در حج، نوعى ظريف از استدلالهاى حج است.
از آنجا كه حافظه ديدارى افراد، از حافظه نوشتارى آنان قوىتر است، اطلاعاتى كه از تصاوير بهدست مىآيد، در ذهن ماندگارى بيشترى دارد. از اينرو اثرات بيشترى بر رفتارهاى انتخابگرايانه افراد دارند. 1 تبليغ دينى در حج با حضور كالبدى و خود شىء همراه است كه به مراتب اثرگذارتر است.
به اين ترتيب، عناصر پيامهاى تبليغى در حج، ويژگى متقاعدكنندگى بيشترى را براى تغيير نگرش پيدا مىكنند.
و) بازخوردگيرى تبليغى در حج
واكنش گيرنده پيام در مقابل پيام دريافتى، «پسفرست» نام دارد. اين واكنش بر اثر تفسير و ارزيابى مخاطب از پيام دريافتى است كه البته ممكن است با پيام متفاوت باشد؛ به عبارت ديگر، بايد توجه داشت كه گيرنده پيام آنچه را ارزيابى و تفسير مىكند، معانى متجلى شده در ذهن خودش است نه پيام. در واقع پيام، معانى را در ذهن گيرنده متجلى مىكند و گيرنده با تفسير و ارزيابى آنها، پسفرست خود را مىسازد. 2 گيرنده پيام بايد اين پسفرست را دريافت كند و براساس آن در ارسال پيام بعدى به آن توجه نمايد. به اين اقدام فرستنده «بازخوردگيرى» مىگويند. 3 طبيعى است اگر فرستنده به بازخورد پيام خود توجه نداشته باشد، تداوم ارتباط، دشوار يا اينكه فقط ظاهرى مىشود و پيام مدنظر گيرنده به فرستنده نمىرسد.
گرفتن پسفرست، بخش عمده ارتباط تبليغى را شكل مىدهد؛ زيرا علايم كلامى و غيركلامى، تصور ديگران را از نحوه عمل مبلّغ نشان مىدهد. بهطور كلى مبلّغ نياز دارد