69تبديل به پيام شود، بايد از سطح توانايى ارتباطى عبور كند و همين عبور است كه تعيينكننده رمزهاى انتخاب شده و نحوه ارائه انتخاب شده خواهد بود. 1
شاخص و تعريف ملاكهاى توان ارتباطى، كار سادهاى نيست. ولى توجه به نكات زير مىتواند توان ارتباطى را ارتقا بخشد:
يك - انتخاب ادبيات متناسب با مخاطب و توجه به سطح فهم او؛ براى مثال اديب و محققى كه با كارگران ساختمانى مانند دانشجويان ادبيات و افراد فرهيخته سخن مىگويد، توان ارتباطى بالايى ندارد.
دو - رعايت شرايط زمان و مكان؛ براى مثال شوخى در هر ارتباطى باعث افزايش توان ارتباطى نمىشود.
سه - استفاده از ابزارى كه در انتقال معنا قدرت زيادى دارد؛ براى مثال فردى كه براى بيان دلتنگى شديد از فراق يار خود، از شعر مناسبى مثل بيت زير استفاده مىكند، توان ارتباطى بالايى دارد:
بى تو مهتاب شبى باز از آن كوچه گذشتم
همه تن چشم شدم خيره به دنبال تو گشتم
يكى از ويژگىهاى تبليغى حج، افزايش توان ارتباطى مبلّغ است كه توان او را در تحقق اهداف و برنامههاى تبليغى بيشتر مىكند؛ زيرا محيط مىتواند بر توانايى تبليغى مبلّغ در استفاده از دانش يا مهارتهاى ارتباطىاش تأثير بگذارد 2. همچنين موقعيت و چيدمان محيط در نوع و سطح ارتباط مؤثر است. به همين دليل، افراد در مكان عمومى كمتر درباره مسائل شخصى گفتوگو مىكنند. 3از اينرو محيط حج تأثير مثبت بر توانايى تبليغى و ارتباطى مخاطب دارد. موارد زير در اينباره درخور تحليل است:
يك - ارتباط در حج، چهره به چهره است. از اينرو زمينه تقويت ارتباط كه سبب