167بايد از آنجا آغاز و به همانجا ختم شود. يكى از سنت‌هاى پيامبر(ص)، استلام حجرالاسود است. ايشان در هر طوافى، چه واجب و چه مستحب، اين سنگ بهشتى را مسح مى‌نمود. ¹

حجرالاسود، نماد همان ميثاقى است كه خداوند در عالم ذر از بندگان گرفت. بنى‌آدم اين سنگ را لمس مى‌كنند تا يادآور آن پيمانى باشند كه با خدا بستند. امام‌باقر(ع) فرمود:

الحَجَرُ كَالْمِيثَاقِ وَ اسْتِلاَمُهُ كَالْبَيْعَةِ وَ كَانَ إِذَا اسْتَلَمَهُ قَالَ: اللَّهُمَّ أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا وَ مِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ لِيَشْهَدَ لِي عِنْدَكَ بِالْبَلاَغِ. ²

حجرالاسود، همانند پيمان است و دست كشيدن بر آن مثل بيعت. آن حضرت هرگاه دست بر آن مى‌كشيد، مى‌گفت: «خدايا! اين امانت من است كه ادا كردم و پيمان من است كه بستم تا نزد تو براى من گواهى دهد كه رساندم».

همچنين «حلبى» مى‌گويد به امام صادق(ع) عرض كردم: «چرا دست كشيدن به حجرالاسود سنت است»؟ حضرت فرمود:

آن‌گاه كه خداوند از فرزندان آدم پيمان گرفت، حجرالاسود را از بهشت فراخواند و به آن دستور داد. آن هم پيمان را گرفت (و درخود فرو برد). پس حجرالاسود براى هركه به پيمان وفا كند، گواهى به وفا مى‌دهد. ³

ايشان در جاى ديگرى با اشاره به همين عهد و پيمان فرموده است:

خداى متعال چون از بندگان پيمان گرفت، حجرالاسود را فرمان داد تا آن را برگيرد (و فرو برد). از اين‌رو گفته مى‌شود امانت من است كه ادا كردم و پيمان من است كه وفا كردم تا براى من گواهى دهى كه وفا كردم. ⁴